Çin Bilgeliği ve Türklerde Erdem
Bir Çin atasözünü ölçü alacak olursak; Türklerin erdemi para kazanmak değildir, devlet kurmaktır.
“İki Türk bir araya gelirse, ne yapar?” sorusuna Çin halk bilgeliği “devlet kurarlar” diye yanıt vermiştir.
Buna göre Türklerin erdemi para kazanmak değil, devlet kurmaktır. Bu aslında son derece ilginç bir gözlemdir. Zira paranın geçerlilik kazanabilmesi için sonunda devlete ihtiyaç vardır. Demek ki antik Çin anlayışına göre devlet kurmak, paranın varlığını ve para kazanmayı hedef edinmeyi şart koşmayan bir erdemdir.
Fakat devlet kurma meselesini şimdilik bir tarafa bırakalım. Konumuz en azından doğrudan bu değildir.
Bazı Türk atasözlerine bakılacak olursa, Türklerde erdemin para kazanmak olmadığına dair Çin bilgeliğine ait kanaat sanki doğrulanır gibidir.
Zira bir Türk atasözüne göre “Akıl para ile satılmaz.” Eş deyişle bir erdem olarak akıllılık parayla elde edilebilecek bir şey değildir. Burada mutlak hedef olarak belirlenen akıldır ve akıl parayla elde edilemez.
Öyleyse, yaşam perspektifi olarak para ile akıl kıyaslandığında mutlak olan akıldır ve akıl satın alınabilecek, parayla elde edilebilecek bir şey değildir.
Bu durumda akıllılık şart koşulduğuna ve akıllılık parayla elde edilemediğine göre yaşamın kıstası ve ölçüsü para değil, akıldır.
Aklın elde edilmesi için gerekli araçlar bilinmektedir. Bunlar, en başta birer ahlaki değer olarak bilgiye, gerçeğe, kendimize ve başkalarına karşı dürüstlüktür; sonra mantık, felsefe ve bilimdir.
Prof. Dr. Doğan Göçmen
Doğan Göçmen
Prof. Dr., Hamburg Üniversitesi’nde felsefe ve sosyal bilimler okudu. Dünyanın önde gelen üniversitelerinden olan Edinburg Üniversitesi’nde mülkiyet ve siyaset ilişkisini inceleyen bir yüksek lisans ve ahlak ve iktisat ilişkisini inceleyen bir doktora tezi yazdı. Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça akademik yazıları yayınlanmış olan Doğan Göçmen’in Adam Smith üzerine bir İngilizce kitabının yanında “Modern Felsefe, Adam Smith, Hegel ve Karl Marx” adlı bir Türkçe kitabı yayınlanmıştır. Yakında yeni bir Türkçe kitabı daha yayınlanacak olan Göçmen evli ve iki çocuk babasıdır. Doğan Göçmen, 2012 yılından beri Dokuz Eylül Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde felsefe dersleri vermektedir. Özellikle modern felsefe, pratik felsefe, Aristoteles, Adam Smith, Klasik Alman Felsefesi, Karl Marx, Husserl ve Wittgenstein çalışmaktadır.
