Deneme
İplerin Dansı
Ailemizin Sevgiyle Örülü Hikâyesi Ne zaman ananemlere gitsem, ilk çocukluk anılarımda ellerime tutuşturulan ipler canlanırdı. O küçük kollarımın gücü yetmezken bile, parmaklarım uyuşarak o büyülü ipliklerin dünyasında kaybolurdum. Tanıdığım her kadın, ellerinde iplerle…
Rousseau ve Mustafa Kemal: Halk ve Özgürlük Kavramları
Mustafa Kemal 1 Aralık 1921 tarihinde yaptığı konuşmada “Jean-Jacques Rousseau’yu baştan nihayete kadar okuyunuz” diyor. Mustafa Kemal, Rousseau’dan her şeyden önce “halk”, “halk iradesi” ve “halk egemenliği” gibi kavramların anlamını öğrenmiş ve üstlenmiştir.…
Dilerim Siz De Üşütürsünüz Bayım
Hayır, izin falan istemedi. Geldi oturdu yanıma. Ne selamını alabildim ne de kimsin diye sorabildim açıkçası. Konuşacak gücüm, kuvvetim de yoktu ayrıca. İkimiz de tetikte kaldık bir süre. Boş bir yer olsaydı belki…
Kül Yaşantılar
Gel, konuşalım. Hal hatır soralım evvelini. Hesapları bir kenara bırakıp açalım içimizdeki bohçaları; dertler dökülsün, geri dolmasın bir daha. Dağ taş sevdayla tutuşsun; kurumuş dallar çiçek açsın. Toprağa dokunan yaprak, solmak korkusuyla ağlamasın.…
Minimalizm ve Sadelik: Azın Çok Olduğu Bir Yaşam
Günümüz dünyası, tüketim kültürünün hızla yayıldığı, daha fazlasına sahip olmanın başarı ve mutlulukla ilişkilendirildiği bir dönem. Reklamlar, sosyal medya ve toplumsal beklentiler, insanları daha fazla harcamaya ve daha fazlasına sahip olmaya teşvik ediyor.…
Bir Bilgenin İzinde: Hüseyin Şığva ve Felsefenin Aydınlattığı Yol
Yaşamıma İz Bırakan Bir Yolculuğun Başlangıcı Hayat, bize sunduğu sayısız karşılaşmayla adeta bir sahne; kimileri gelip geçer, kimileri ise ruhumuzda derin izler bırakır. Rastlantı gibi görünen buluşmalar aslında yaşamımızın dönüm noktalarını oluşturur. Bazı…
TİLKİuaz Medya’nın Güzeltepe’deki plazasında yazıyorum.
Tekneler, yatlar boylarına göre paha ve değer kazanırlar. Yani, “önemli olan boyu değil, işlevi” hikâyesi burada pek geçerli değildir. Teknenizin, yatınızın boyutuna göre konuşmak gerekir. Söylemesi ayıp, benim de rekreasyon amaçlı kullandığım, kırk…
Kürt Sorunu Mu Dediniz?
1920 yılında Osmanlı’nın İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilcileri ile imzaladığı Sevr Antlaşması’nda, Fırat’ın doğusunda bir Kürdistan devleti kurulacağından söz edilmiştir. Devrimci Mustafa Kemal’in liderliğindeki TBMM Hükümeti, bu antlaşmayı yırtıp tarihin çöplüğüne atmış ve…
Res Publica
Res publica. Kamusal mesele. Republik sözcüğünün kökeninde bu iki Latince sözcük var. Kamunun meselesi. Geçen yıl yüzüncü doğum yıldönümünü kutladığımız Cumhuriyetimizin kökeninde de bu iki sözcükte dile gelen devlet modelinden hareketle modernlerin geliştirdiği…
Tanrı’dan Mektup Var
Merhaba İnsan, Uzayı Yarattım Milyarlarca nebula yaratmaya başladığım ilk günlerdi. Onu buraya, bunu oraya, şunları şuraya yerleştiriyordum. Yaptığım şeyin bir “uzay boşluğu” olduğunu fark ettim; bu boşluktaki milyarlarca nebulayı neyle dolduracağımı düşünüyordum. Ancak…
Yaşam, Güzellik, Çılgınlık ve İsteme Üzerine Savruk Düşünceler
Yaşam, bir anın içinden sonsuzluğa uzanan bir yolculuk gibidir. Her an, varoluşun tüm yükünü ve hafifliğini taşır üzerinde. Felsefenin odak noktasındaki en derin sorulardan biri de budur: Yaşam nedir ve ona anlam veren…
Felsefenin “Doğulusu” ve “Batılısı”
Modern felsefeyi “Batı felsefesi” diye itinayla “Doğu felsefesi” olarak adlandırılan felsefeden ayrı ele alma eğilimi çok yaygındır. Sanki bu iki felsefe özü itibarıyla birbirinden tamamıyla farklıymış gibi alınıyor sıklıkla. Oysa örneğin Kant’ın dikkat…
İslam’da Kölelik
İslamiyet köleliği yasaklamamıştır. İslamiyet, kölelik kurumunu ortadan kaldırmamıştır. İslam’da erkek tutsağa “köle” denilir. Kadın tutsağa ise “cariye” adı verilir. İslam’ın kutsal kitabı Kuran’daki kölelikle ilgili ayetleri okuyalım: Bakara Suresi, 221. Ayet:“… Yine biliniz…
Bir Etkinliğin Ardından
Cumhuriyeti halkına çok gören iktidarları düşündüm dönüş yolunda. Dönüş yolunda, Kurtuluş Savaşı’nı kazanmış, kul olmaktan kurtulup insanı onurlu kılan cumhuriyetle tanışmış bir halkın, içine düşürüldüğü geriliği nasıl kabullendiğini, bundan hâlâ neden bir çıkış…
PİSkevit Islandı!
Çocukluğumuzun en kıymetli ödülü iki bisküvi arası bir lokumdu. En yakın arkadaşım Rahmi’nin babası köyün bakkalıydı. Rahmi, kırmızı yanakları, bembeyaz dişleri ile sürekli gülümseyen bir çocuktu. Tıpkı bizim hayallerimiz gibi… Sabahları bakkalı…
Bu Millet, O Millet Mi? (2)
Değerli Dostlar, Türkler, İslam’ı kabul etmeden önce şu iki çok güzel niteliğe sahiptiler: Akılcılık ve Kadına Saygı. Peki, nasıl oldu da Orhun kitabelerinin kanıtladığı uygarlığın yaratıcısı olan Türkler, 1071 Malazgirt Savaşı’nın ardından dalga…
Barış Mı Dediniz Beyler
Barışı savaş çıkartanların savaşına bakarak mı kavrayacağız? Arap baharı diye anılana mı? Gılgamış’ın destanını okurken mi anlayacağız, yoksa Babil’in kuruluş efsanesinin baş tanrısı Marduk’un yaptıklarına bakarak mı öğreneceğiz? Savaş tanrıları yanında barış tanrıları…
Toplumun En Büyük Üç Sorunu
Ödül-Ceza Yöntemi Yokluğu Bir ülkede ödül-ceza sistemi (başarıyı takdir etme, destekleme ve ödüllendirme ile hukukun tarafsızca uygulanıp suçluların adil bir şekilde cezalandırılması) yoksa, o ülkede kuvvetler ayrılığı çoktan ortadan kaldırılmış demektir. Bu eksikliğin…
Gündem Arşivi’nin 3000. Yazısında Orhan Ayber
Sevgili Gündem Arşivi’nin gönüllü emekçileri ve değerli okurlarımız, 3000. yazımızda sizleri buruk bir coşkuyla selamlıyorum. 5. yılımıza çok az kaldı ve sizlerin de fark edeceği gibi, hızlı bir sıçrayış yaparak bugünlere geldik. Gündem…
Osmanlı Türk Devleti ise Neden Türklerin Bundan Haberi Yoktur!?
Osmanlı Devleti Türk Devleti ise: 1. Neden Osmanlı’da Müslüman Türkler fakir, gayrimüslimler zengindir? Yunan Ord. Prof. Dr. Dimitri Kitsikis: “Batılılar bizi kışkırtana kadar Osmanlı’yı, Ermeniler, biz (Yunanlılar) ve diğer devşirmeler yönetiyordu.” https://x.com/Saka_larr/status/1701339900782534894?t=ZgwE7VtdJmorCE6Azd_Qew&s=19 2.…
Nobel Komitesinin İlginç Postası
İsveç Kraliyet Bilimleri Akademisi, 2024 Nobel Ekonomi Ödülü‘nü, ulusların refah toplumlarına dönüşmesi üzerine çalışmaları için Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James A. Robinson‘a verdi. İstanbul doğumlu bilim insanının başarısı çok sevindirici ve gurur…
Bu Millet, O Millet Mi? (1)
Önce “O MİLLETİ” kısaca tanıyalım.1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra Orta Asya’dan kopup dalga dalga Anadolu’ya gelen Oğuz Türklerine, “O MİLLET” diyelim.Oğuz Türkleri Anadolu’ya geldiklerinde, ülkede kendilerinden çok önce buraya gelip yerleşmiş Yunanlarla (Rumlarla), Ermenilerle,…
Bir Dünya Var Ve Bir Gün O Dünyayı Başınıza Yıkacağız.
Bir dünya var ve bir gün o dünyayı başınıza yıkacağız. Siz öldürüyorsunuz, bizler ölmüyoruz!: Bizler, Ebru Eroğlu, İkra Kuyumcu, Şeyda Yıldırım, Mustafa Kemal’in kadın askerleri olarak, isimlerimizi kılıçlarımızla güneşe kazırken, mavi bir çift…
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı, Koç’un Mısır Yatırımı
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı Değerli izleyicilerimden bugün bir ricam var. Bilirsiniz iklim değişikliği konusunda ne kadar hassas olduğumu. Önümüzdeki ay, tam olarak 11-22 Kasım tarihlerinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de COP 29 Birleşmiş Milletler…
Hukuk Sistemi Neden Çöküyor, Ahlak Neden Çürüyor?
Hukuk sistemimizin adalet dağıtmadığı, üzerine kurulu olması gereken özgürlük ilkesine göre işlemediği herkesin malumu ve hemen herkes tarafından da eleştiriliyor. Bu durumun oluşmasından sorumlu olan yetkililer eleştirilere karşı son derece duyarsız davranıyor. Neden?…
Söz Sırası
Konu sanatla iyileşmek üstüneydi. İlk sözü ben istemiştim: İnsan, insanlıktan düşer yoksa, özgürlüğü kaynağını, başkalarının yaşam hakkını ve doğa haklarını savunmaktan almıyorsa diye başlayacaktım söze. İnsanın canını, malını koruma çabası; havasını, suyunu kirletenlere,…
Aydınlanmacı Felsefeye Bugün Nasıl Yaklaşılmalıyız?
Kant, Saf Aklın Eleştirisi’ni bir yöntem kitabı olarak kaleme yazdığında, mantıkta Aristoteles’ten ileri gidilemeyeceğini ve geri de düşülemeyeceğini belirtmiştir. Modern felsefede Kant öncesi düşüncenin önemli kazanımları bulunmaktadır. Örneğin, özne bakışlı evren tasarımında Descartes,…
Nevin Aker’i Sonsuzluğa Uğurlarken
Bugün, Gündem Arşivi ailesi olarak, yalnızca değerli bir kalemi değil, bir ablayı, bir dostu ve ilham kaynağımızı kaybetmenin tarifsiz acısıyla kalem tutuyorum. Nevin ablamın kalemi, sadece yazı yazmazdı; kelimeleri yürekten damlardı, düşünceleri umutla…
Allah’tan Korkun!
İslam’ın kutsal kitabı Kur’an’dan bazı ayetler sunuyorum. Bakara Suresi, 194. Ayet: “… Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah kendisinden korkup sakınanlarla beraberdir.” Ali İmran Suresi, 102. Ayet: “… Allah’tan kendisinden korkmaya yaraşır biçimde…
Hayvanların Olmadığı Bir Dünyada Yaşadığımı Düşünemiyorum Bile!
30 Temmuz 2024 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren, sokak hayvanlarının, özellikle köpeklerin katlinin önünü açan yasal düzenlemeden sonra (Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun; Kanun No. 7527; Kabul Tarihi 30.7.2024), 4…
Toplumsal Huzuru Kaybettik
“Yıllar yıllar önceydi” diye başlayan ve geçmişi güzelleyen veya yeren cümleleri bir kenara bırakalım. Mental yolculuğumuzda;Kendimizi, toplumumuzda birlikte yaşama niyetimizi ve sadakatimizi nasıl kaybettiğimize odaklanalım. Kendisini kaybetmiş bireyler olduk.Zekâsı olan, ancak duygusal zekâsını…
Sessiz Beyaz Çığlıklar: 2024 Türkiye’sinde Sağlıkta Şiddet, Doktor İntiharları ve Metalaşan Sağlığın Kışkırtılmış Talepleri
Bir Toplumun Kaybı: Sağlıkta Şiddet ve Doktor İntiharlarının Arka Planı; 2024 yılı, Türkiye’nin sağlık sistemi için acı dolu bir yıl olarak hafızalara kazınıyor. Sessiz çığlıklar, yoğun bakım ünitelerinin, acil servis koridorlarının, polikliniklerin derinliklerinde…
Dostluk Üzerine Felsefi Bir Deneme: Pir Sultan’dan Nazım Hikmet’e, Aristoteles’ten Yunus Emre’ye, Adam Smith’ten Âşık Veysel’e – Prof. Dr. Doğan Göçmen
Unutmak kolaydır suçlamak kolaydırAslolan beslenip bir gül fidanı gibiYaşamın yapraklarıyla geçmişin toprağındanBir gün bile yitirmeden bulutlar içindeGüneşin yolunuGeleceğe güller sunmaktırGeleceğe güller sunmaktır.Şükrü Erbaş Bilmezler yaşamayanlar,Nasıl korku verir sessizlik insana;İnsan nasıl konuşur kendisiyle;Nasıl…
Türkiye, Artık Türklerin Vatanı Değil!
Önce yaşları 30’un altında olanlara “Türkçülüğün Babası” unvanı verilen şairimiz Ziya Gökalp‘i kısaca tanıtalım. 23 Mart 1878’de Diyarbakır’da doğdu. 25 Ekim 1924 yılında henüz 46 yaşındayken İstanbul’da öldü. Diyarbakır’da Askeri Ortaokul’da okudu. Sivil…
Bir Resmimiz Bile Yok…
Keşke olsaydı; hadi, renkli olanından vazgeçtik, bari siyah beyaz olsaydı. Ben siyahı seçerken, beyaz sende kalsaydı. Hani, son zamanların ironik sloganı; anda kalmak misali… Doğum günümde bana aldığın Sezen Aksu’nun “Git, git, gitmeee”…
Acımın Ağrımın Lirik Potkalı
“Güllerin bedeninden dikenlerini teker teker koparırsan, kopardığın yerler teker teker kanar.” diyordu Turgut Uyar. Duyarlılığımızın, duygusallığımızın, çaresizliğimizin kanayan yerlerinden bakıyorum. Kırmızıya uzanıyorum o kanayan noktalardan, sabahın saçlarına geceden bir tutam takıp günün bu…
Öylesine Bir Öykü
Oturmuş düşünüyordum. İşte tam burada. Bu taşın üstünde. Dünyaya doğru sarkıtmıştım ayaklarımı. Asi ve aksiliğimi seyrediyordum bir yandan da. Dağlardan mı kopup gelmişti, sular mı, rüzgârlar mı kapıp getirmişti, yoksa masallardan kovulmuş da…
Öteki
(Van notlarımdan.) Ulaşım konusunda henüz acemiyim, bu yüzden kızım beni merkezde bırakıyor ve ne zaman istersem gelip alıyor. Onu beklerken yorgun ayaklarımı dinlendirmek için kaldırım kenarına dizilmiş taburelerden birine oturdum. O anda göz…
Narin Cinayeti, Kollektif Failler Ve Ortak Suçlular Toplumu
Toplum olarak haftalardır körpecik bir yavru olan NARİN kızımızın önce kaybolduğuna dair haberlerle sonra da ne yazık ki öldürülmüş olması gerçeğinin yaratmış olduğu duygu durumu ve psikolojik haliyle boğuşup duruyoruz. Tüm anlayışımız adeta…
Kolektif Yasımız, Narin
Yaş almış büyüklerimiz, eski kuşaklar anlatırlar. Anadolu’da köylerde, bir vefat, insan kaybı yaşandığında belli bir süre evlerde radyo dahi açılmazmış. Ses yapılmazmış yani. Bir aydır, ruhlarımızı çok derinden sarsan, insanlık vicdanını ağır yaralayan…
Biz Aslında O Gün Öldük
Ben eğitimime bir köy okulunda başladım. İlk öğretmenim, Köy Enstitüsü’nde yetişmiş bir vatanseverdi. Işıklar içinde uyusun… Bizler, birleştirilmiş sınıflarda okuyan, sınıfsız toplum modeli örnekleriydik! Birlikte yaşamasını, paylaşmasını bilen; “Yerli Malı Haftası” çocuklarıydık. Okulun…
İçimden Geçen Tren
Yoldayım. Karanlık benimle kayboldu gitti. Benimle doğdu güneş, benimle başladı gün, benimle açıldı bugünün yaşam perdesi. Kaçırmak istemedim yeni doğuşu. İlk doğuş gibi uyandım, ilk doğuş gibi açtım bugüne gözlerimi. Çocukluğumun sevinci gibi…
Geyşa Ruhu
Bütün kötülüklerin anası; 12 Eylül faşist cuntasıdır. Bir sonbahar sabahında kulaklarımızı sağır eden o postal ve düdük sesleriyle başlayan süreç, içler acısı bir şekilde yoluna devam ediyor. “Sosyal gelişmişliğin, ekonomik gelişmişliğin önüne geçtiği”…
+18 Olduk
Ve dostlar…Demek 1 sene daha geçti…Sel misin, çığ mısın, heyelan mısın? Önüne alarak büyüyerek yuvarlanıyorsun.Kaçak dövüşen ZAMAN… “Zaman armutları olgunlaştırır…”PEYAMİ SAFA 53’ümde bir armutum artık.Hiçbir şeyi zamana bırakacak vaktim yok artık… “Güzel saklanan…
Kendime Mektup (2)
Ne keyifle okuduğum şiirler ezberimde, ne de bağıra çağıra söylediğim şarkıların sözleri.Dalgın gözlerle yürüdüğüm caddelerde kayboluyorum.Sonsuz bir inatla sarıldığım radyodan gelen o harika melodilerin de tadı yok.Peki ya o yağmurda iliklerime kadar ıslanma…
Duygular Şelale
“Nesini söyleyeyim canım efendim,Gayri düzen tutmaz telimiz bizim,Arzuhal eylesem deftere sığmaz,Omuzdan kesilmiş başımız bizim…”Şarkışlalı Serdari 200 yıl önce yazılmış bu sözler günümüze de cuk oturmuyor mu? Düzeni bozanlar öyle bozdular ki, artık düzen…
Kocanızı, Komşunuzu, Kendinizi Değil, Çocuğunuzu Koruyun!
Pirincin içindeki siyah taştan değil, beyaz taştan kork. Gün geçmiyor ki hepimizi derinden sarsan bir haberle karşılaşmayalım. Midemiz bulanarak, kalbimiz sıkışarak okuyoruz ve izliyoruz olan biteni.Peki ya tanık olanlar, yaşayanlar? Çocuklar… Ahh çocuklar!Kanayan…
12 Eylül’e Dair
12 Eylül’de gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan, işkence sırasında öldürülen ya da sakat bırakılan; Yine 12 Eylül’ün hukuk ve insanlık dışı mahkeme kararlarıyla idam edilen veya hapislerde çürütülen aydın, gazeteci,…
Devran’a
Sayın Hayrettin Geçkin’in bana bugün yazmış olduğu mektubu olan Devran yazısını okuduktan sonra, bu yazıya göz atmanızın sizin için yazımın daha anlaşılır olacağına inanıyorum. Hayrettin abiciğim, Ne diyebilirim ki? Her şeyin böylesine ağır…
Devran
(İlkay’a Kaçıncı Mektup) İşte böyle, İlkay! İşte böyle! Yerlerin, göklerin, suların aşkı üzerine yemin ederim böyle. Düğmeleri koptu / bir çiçek bahçesine / düşlerimi giydireyim derken. Kendime doğru koşmam hiç bitmedi. Bitmesin de…
